Actiegroep protesteert tegen de kap van 300 hectare bos ‘heiderijk’ bij Nijmegen
Kaart downloaden op groot formaat
Het natuurgebied tussen Nijmegen, Groesbeek, Malden en Mook moet veranderen in een heidegebied omgeven door bossen: het Heiderijk. Het gebied op deze stuwwal tussen Rijn en Waal bestaat nu vooral uit uitgestrekte bossen. Daar tussen in alleen enkele versnipperde heidevelden. Enkele daarvan hebben ook nog eens een recreatieve functie, zoals het vliegveld van de Nijmeegse Aeroclub en het Militaire Vierdaagse-Kamp op Heumensoord. De eigenaren van het bos, zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de gemeente Nijmegen besloten om in totaal 300 hectare bos te kappen. Inmiddels is 85 hectare bos omgezaagd om plaats te maken voor nieuwe heide. Zo wordt het leefgebied van bijvoorbeeld zandhagedissen en gladde slangen uitgebreid. Deze dieren komen hier van nature voor, maar hebben een steeds kleinere overlevingskans door toenemende recreatiedruk.
Niet iedereen is hier blij mee. Een actiegroep ‘Red ons bos‘ heeft een website geopend met als motto ‘stop de kaalslag’. Het woord kaalslag is zeker op zijn plaats, als je de foto’s op hun website ziet. De omwonenden die de actiegroep hebben opgericht maken zich vooral zorgen over de rust in het gebied. De bomen houden nu het geluid van de langsrijdende treinen groot en deels tegen. Door de openheid is dit op grote afstand te horen. Mooie bomenlanen die voorheen intimiteit boden zijn nu veranderd in een kale vlakte. De bossen tussen Nijmegen en Mook zijn nou eenmaal niet alleen natuurgebied. Ze zijn voor de 200.000 mensen die in de directe omgeving wonen een plek om tot rust te komen en van de natuur te genieten.
Op de website van de actiegroep komt duidelijk een grote tegenstelling naar voren. Zij stellen dat heide een modegril is waarmee slechts ‘aan enkele diertjes overlevingskans geboden worden’. De groep stelt de cultuur-historische en recreatieve waarde van het bos boven die van het belang van bijzondere en kwetsbare dieren. Dat bos in ons land niet louter een ecologische functie heeft wordt hier duidelijk. Bos heeft echter ook een grote recreatieve waarde. De actiegroep heeft gelijk als ze stelt dat er een fraai wandelgebied gekapt wordt. Maar ongelijk hebben ze als ze stellen dat het slecht is is voor de natuur. Helaas wordt natuur vaker ten onrechte als reden genoemd om boskap tegen te houden. Het kappen van bomen in een grote bosgebieden zorgt voor meer biodiversiteit en zo voor een gezonder bos. In de natuur zorgen stormen en bosbranden normaal voor grote ontbossing. In ons land moeten deze processen door mensen worden nagebootst.
Vanuit de natuur gezien is deze grootschalige ontbossing een goede ontwikkeling. 300 hectare is veel, maar om te stellen ‘Hier verdwijnen de laatste stukjes bos die we nog hebben’ is niet terecht. Het gebied is enorm groot en grenst ook nog eens aan het Duitse Reichswald, dat zelfs nog groter is. Vanuit de bewoners gezien is het standpunt op korte termijn begrijpelijk. Toch hebben ze op lange termijn alleen maar baat bij een grotere biodiversiteit. Nederlandse en Europese regels bieden bescherming aan talloze planten en diersoorten. Die regels kunnen in de toekomst ook worden toegepast om ongewenste ontwikkelingen in en om het gebied te stoppen. Bijvoorbeeld de aanleg van wegen, woningen en intensieve recreatie.
Related posts
- Kaart van Nationaal park de Hoge Kempen en Limburg
- Free maps: St. Martin and Gunung Api
- Nieuw Atlas-onderdeel: Belgie
- Kaart van Maastricht op GEOmaps
- Vogels kijken met Osama Bin-Laden
- Onenigheid over einde van de kredietcrisis
- Geen plek voor Waddeneilanden
- Kaart: De Palm-eilanden van Dubai
- Historische topografische kaart van Engeland
- Update voor landkaarten downloaden
May 10th, 2010 at
Waarom dit project niet?
Het lijken logische redenen: wat meer verbindingen, wat meer open plekken, overlevingskansen voor enkele dieren vergroten. Met dit doel hebben wij geen problemen, met iets meer open plekken ook niet. Dit moet echter niet ten koste gaan van (zo veel) bos.
Doel en middel zijn in dit project niet in verhouding, het creëren van verbindingen en open plekken wordt verward met kaalslag.
Daarbij is het zeer te betwijfelen of de doelen legitiem zijn en behaald worden!
Keuze voor hei is een keuze voor een door de mens gecreëerd cultuurlandschap, ten koste van een landschap dat al anderhalf tot twee eeuwen oud is.
Ooit was hier hei, maar daarvoor was er bos dat door toedoen van de mens (leven van het bos) degenereerde, verarmde tot heide.
De keuze voor hei houdt in: knutselen en fröbelen met de natuur. De grond moet afgegraven worden (plaggen), want de grond is te rijk, moet opzettelijk verschraald worden.
Deze grond is niet geschikt voor heide, er staan/stonden bomen op en ze is te rijk.
Als de grond niet geschikt is voor heide en het karakter van het landschap drastisch moet worden aangepakt, ten koste van ons bos, is het géén goed plan hier zoveel heide te maken.
De waarde van bos wordt met dit plan niet erkend. Er wordt voor gekozen planten- en diersoorten die aan bos gebonden zijn lager te waarderen ten gunste van soorten die aan hei gebonden zijn.
En die Europese regelgeving: die is een verplichting tot inspanning van bescherming van deze dieren, maar zegt niets over hoe en waar dit moet gebeuren. Ook zegt deze regelgeving niet dat enkele honderden hectaren bos gekapt moeten worden.
En flora en fauna dan?
Wij zijn geen biologen, maar krijgen diverse reacties van mensen die goed in dit onderwerp thuis zijn. Ook lezen we een en ander op internet, krantenartikels etc. Dit alles bij elkaar levert genoeg stof op om doelen en de haalbaarheid van de plannen in twijfel te trekken:
Enkele citaten van Stichting Kritisch Bosbeheer (2010), uit een nog te publiceren document inzake heide- en stuifzandbeheer. Voor meer informatie: http://www.nieuwe-wildernis.nl/index.php?id=81
- …men verkleint het bosareaal ten gunste van heide. Men kiest er zo voor om planten- en diersoorten die aan bos gebonden zijn op die plek lager te waarderen ten gunste van soorten die aan heide gebonden zijn. Dat betekent per definitie verlies aan biodiversiteit omdat heidesystemen zeer veel armer aan soorten zijn dan bossen. Bovendien zijn goed ontwikkelde heiden op functionele schaal niet meer in Nederland aanwezig, omdat bijna overal de heiden sterk achteruitgaan, ze vergrassen en groeien dicht. Open maken door bomen en struikenopslag te verwijderen helpt de biodiversiteit nauwelijks of niet, er ontstaat zo doorgaans alleen een open maar praktisch levenloos landschap….
- De kansen op het onderhouden van een gevarieerde heide met de daarbij horende plant- en diersoorten is vrijwel onmogelijk als niet ook de milieuvoorwaarden ingrijpend verbeteren……
De praktijk laat telkens weer zien dat heel veel heidevelden vrij snel verruigen en dat ze ten leste soms maar worden opgegeven, omdat het moeizaam tegen de stroom in roeien is en de moeite en kosten hoog zijn in verhouding tot de vaak povere resultaten.
- ….De meeste soorten doen het de laatste jaren landelijk gezien een stuk beter. Voor zandhagedis, roodborsttapuit en nachtzwaluw enz. is die heide uitbreiding niet nodig, die doen het de laatste jaren landelijk gezien een stuk beter. Vlindersoorten gaan wel achteruit of handhaven zich maar moeizaam. …. door de verarming van de flora op bijna alle heidevelden in ons land.
Over de gladde slang:
Op internet vinden we dat de gladde slang in vrijwel geheel Europa voor komt. De gladde slang is in het grootste gedeelte van zijn areaal niet bedreigd en komt nog algemeen voor, in levenskrachtige populaties (ook in Nederland).
Een mycoloog over mycorhizzapaddestoelen:
De wortels van deze paddestoelen gaan een verbinding aan met de wortels van bomen. Dit soort paddestoelen staat in Nederlands al onder druk door verzuring, vermesting en verdroging. Haal je nu ook de begeleidende bomen weg, dan verdwijnen deze paddestoelen onmiddellijk en komen ook niet meer terug.
Als je ziet hoe betwistbaar de motivaties voor dit project zijn, kun je niet volhouden dat dit de werkelijke redenen voor het project zijn.
Wat zijn volgens ons de werkelijke redenen voor dit project?
Hei als modegril
Vervanging van bossen door heidevelden is een modeverschijnsel. De waan van de dag. Hei is “in”, bos is “uit”. Op veel meer plaatsen in Nederland zie je deze ontwikkeling.
Wat in de afgelopen 200 jaar is ontstaan, wordt in enkele dagen door deze hype teniet gedaan. De schoolklassen die jaren geleden op boomplantdagen de bossen in gingen, worden nu gevraagd om bomen uit de grond te trekken.
We beschuldigen andere landen van het vernietigen van bossen, dit is niet goed voor het milieu. Hier verdwijnen de laatste stukjes bos die we nog hebben, als we de plannenmakers de kans geven de waan van de dag te volgen.
Commerciële belangen
Bij het project zijn diverse organisaties betrokken die graag hun mensen aan het werk houden. Misschien dat er niet grof aan verdiend wordt, maar het is in ieder geval een kwestie van “omzet draaien”, precies zoals de hele wereld in elkaar zit. Waarom zou dit in deze business anders werken?
Alle natuurorganisaties drijven op subsidies. Zonder subsidies kunnen ze niet blijven bestaan.
Voor bosonderhoud is veel minder subsidie te krijgen dat voor het kappen van bos voor heide. De wijze van subsidiëring bepaalt dus wat voor activiteiten er in onze bossen plaatsvinden.
Zo houdt het circus van ecologen, landschapsarchitecten, natuurbeheerders en uitvoerders zich zelf aan het werk.
Door de maximale subsidies die er op het aanleggen van “soortenrijke heide” te verkrijgen zijn, wordt de keus voor het kappen van bos wel erg gemakkelijk gemaakt.
De rol van enkele organisaties nader toegelicht:
- Staatsbosbeheer: is een zelfstandig bestuursorgaan geworden en is gestart met commerciële activiteiten. Naast de al eerder genoemde subsidies verdient SBB aan de opbrengt van het hout en houtsnippers. Staatsbosbeheer moet, volgens contract met Essent, dit jaar dubbel zoveel houtsnippers leveren voor de “groene” stroom. Voor die groene stroom worden onze bossen gebruikt! Zie op onze site: Waarom kapt Staatsbosbeheer zoveel bos? En Zorgwekkende belangensverstrengeling SBB
- Natuurmonumenten: is voor zijn voortbestaan afhankelijk van subsidies en van zijn leden. Natuurmonumenten krijgt van de provincie nog veel meer subsidiegelden dan Staatsbosbeheer. In een overeenkomst tussen NM en provincie Gelderland staat dat NM 300 hectare extra moet planten in Gelderland.
- Unie van Bosgroepen: (uitvoerder van het project): dit is een coöperatieve vereniging, opgericht voor en door boseigenaren. Ze zijn gespecialiseerd in het regelen van subsidies voor haar leden. Maximale subsidies zijn te verkrijgen op het aanleggen van “soortenrijke heide”. Ook maken subsidies een goede kans als er gewezen wordt op bedreigde diersoorten. Bosgroepen laat een ecoloog een rapport schrijven waarmee de subsidieaanvragen onderbouwd worden. Zie via onze site: Onduidelijke Planning, Geldstromen en Verantwoordelijkheden bij Bosomvormingsproject
- Prorail: voor ProRail wordt de oude spoorlijn naar Groesbeek gesubsidieerd vrij gemaakt van de begroeiing die in de loop der jaren ontstaan was. Dit werk hoeft ze zelf niet te voeren. Daarnaast wordt er over gesproken om de spoorlijn Nijmegen- Kleve weer in ere te herstellen, eventueel zelfs door te trekken naar vliegveld Weeze. De weg hiervoor wordt letterlijk voor ProRail vrij gemaakt.
- Bevestiging van het commerciële karakter de plannen vinden we op de website van Heiderijk. Er staat dat vele instanties samenwerken aan de bescherming van soorten, “om er zelf ook van te profiteren”. En verder: …….”is het goed voor de economie”.
Het redden van hei en bedreigde diersoorten (grote aaibaarheidsfactor), wordt aangevoerd om commerciële activiteiten die desastreus zijn voor leefomgeving en leefmilieu, goed te praten.
Zie voor verdere informatie:www.redonsbos.nl
May 10th, 2010 at
Een beetje heide erbij is op zich geen probleem. Binnen het project Heiderijk (als het volledig wordt uitgevoerd) gaat het echter nogal extreem te keer.
De motieven die gebruikt worden zijn niet allemaal even indrukwekkend.
Zo zijn er binnen de verschillende natuurbewegingen echt allerlei mensen die het ideaal zien van de terugkeer naar grote heidegebieden, alleen omdat dat in een fase in het verleden het geval was. Dat het een fase ervoor gewoon loofbos was wordt dan vaak verzwegen.
Alleen al het feit dat de aanleg van heidegebied dat bestaat uit meerdere soorten heide meer subsidiegelden losmaakt dan gewoon bosbeheer wekt ook de indruk dat het voor de betrokken subsidie-afhankelijke organisaties als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten ook een economische prikkel aanwezig is, al was het alleen maar om werkgelegenheid te hebben. Het lijkt soms wel alsof deze organisaties samen met ecologen en uitvoerders vooral bezig zijn met zichzelf aan het werk te houden.
Het huidige ecologische beleid lijkt erop neer te komen dat we overal een soort ecologische topmix moeten zien te maken. Als we zo alle bosgebieden gaan benaderen dan gaan die gebieden wel erg veel op elkaar lijken: overal heide en bos die elkaar afwisselen. Ik weet niet of dat de biodiversiteit is die we willen.
Projecten zoals dit geven wel aan dat – zoals je ook al aangeeft – de democratische stem van de recreant nog ver te zoeken is bosbeheerland.
Het is bovendien ook merkwaardig om te weten dat er bij de vier omliggende gemeenten geen enkele keer is gesproken over het project in de gemeenteraden. Dat is ook niet bevorderlijk voor het draagvlak. Dat terwijl het project Heiderijk wel de nodige vergunningen heeft aangevraagd bij de betreffende gemeenten.
Iets anders dat bevreemdt is dat er op het moment van schrijven zo’n 400 protestmails zijn gestuurd naar Heiderijk, maar dat er op de website niets over wordt gezegd. Dat riekt ook naar een erg eenzijdige informatieverspreiding.
Het zou mooi zijn als we in de toekomst erin zouden slagen bosbeheer te laten leiden door niet alleen economische en ecologische krachten, maar dat ook de recreatieve tak een serieuze stem krijgt in de planvorming.
May 11th, 2010 at
Als recreant kom ik liever in een doodstil heidegebied dan in een bos waar jan en alleman recreeert en dus alles verstoord heeft…