web
analytics
Natuur-waardering onderzoek Floriade Venlo 2012 | GEOlution

    Verder op GEOlution

    Zoek op GEOlution

Natuur-waardering onderzoek Floriade Venlo 2012

Floriade 2012 in Venlo: de Enquete

Voorwoord

Door het besluit van de regio Venlo om zich te nomineren voor een Floriade in 2012 werden wij voor een lastig parket gesteld. Onze persoonlijke mening was duidelijk. Een Floriade in het Zaarderheiken gebied? No way! De natuur is absoluut niet gebaat bij zo’n groot tijdelijk themapark waarbij duizenden mensen dagelijks door het gebied moeten komen te walsen. Maar wat vindt de Limburgse bevolking er eigenlijk van? Is men bereid om kostbare natuur in de vorm van Ecologische verbindingszones op te offeren voor werkgelegenheid? En wat denkt de rest van Nederland ervan? Hoe waardeert men eigenlijk de eigen natuur? Allemaal vragen waar we geen antwoord op wisten, tot voor deze enquete tenminste…

Natuurgebied Zaarderheiken-Mierbeekdal

Ten noord-westen van Venlo ligt, ingeklemd tussen twee snelwegen, het natuurgebied Zaarderheiken-Mierbeekdal. De inmiddels vrijwel drooggevallen Mierbeek baande zich er ooit een weg door de rivierduinen. Toen de mensen er twee eeuwen geleden hun beslag op deden noemde ze het ‘de Zaar’. Aan de rand van het dal stichtte men de veldkerk “St. Jan”. Aan de ene zijde van het dal gaf en de naam Zaarderheike, aan de andere zijde St. Jansleutelbos. Ondanks de doorsnijding in het gebied door twee snelwegen en de oprukkende Veiling en Tradeports heeft het kleinschalige landschap haar natuurlijke karakter grotendeels weten te behouden. En anno 2004 is het niet alleen een fraai voorbeeld van het oorspronkelijke cultuurlandschap, maar ook een gebied met een erkende ecologische waarde.

Zo komen er vele beschermde planten en dieren voor waarvan enkelen op de rode lijst voorkomen. Het bruine eikepage is een van de in het gebied voorkomende soorten. Maar ook de rode bosmier komt veelvuldig voor. Aan weerszijden van het Mierbeekdal zijn tientallen nesten te vinden. De meeste hiervan verkeren in een zeer goede conditie. Juist door de geisoleerde ligging van het gebied komen er relatief weinig bezoekers waardoor de natuur ongestoord haar gang kan gaan.

Het is dan ook niet toevallig dat de Gemeente Venlo het gebied heeft opgenomen in haar groene ambities. Zo vormt het een belangrijke schakel in de ring van natuurgebieden en reservaten die rond de stad te vinden zijn. In de helaas nog niet vastgestelde integrale natuurvisie van Venlo wordt het gebied behouden. Er zijn tevens plannen om de bossen via tunnels en bruggen te verbinden met aangrenzende natuurgebieden. Immers, 50 jaar geleden lagen deze gebieden als een groen lint aan de westkant van de Maas. Slechts twee snelwegen maken tegenwoordig een vrije doortocht door het landschap onmogelijk. Herstel van de ecologische verbindingen en waarden zijn in potentie aanwezig.

Zaarderheiken-Mierbeekdal vormt niet alleen een schakel in de ring van natuurgebieden rond Venlo, maar ook in de ecologische hoofdstructuur (EHS) van Nederland en sinds kort de Provinciaal ecologische structuur van Limburg (PES). Zelfs in een internationaal kader sluiten de bossen aan op een ecologische structuur.Vandaar dat de Gemeente Venlo zich al enkele jaren profileert als een grensoverschrijdende groene stad. Door middel van een breed opgezet euregiodialoog konden de ecologische waarden bestuurlijk maar ook ruimtelijk gezien op elkaar worden afgestemd. En dat de stad hierin ver wil gaan blijkt o.a. uit de plannen voor enkele prestigeuze ecoducten aan de oost en westzijde van de stad. De titel ‘groenste stad van Nederland’ en ‘groenste stad van Europa’ zijn dan ook terecht. Met deze visievorming heeft Venlo zich gepresenteerd als een moderne en grensverleggende stad waarvan we in de 21e eeuw nog veel meer hopen te zien. Behoud en versterking van de natuur hoeft immers niet per definitie ten koste te gaan van economische ontwikkelingen. Maar ecologische ontwikkelingen zijn ook niet per definitie slecht voor de natuur. Toch moet men zich bewust blijven van het feit dat een visie niets waard is zonder een daar op afgestemd beleid. En juist dat beleid is van enorm belang voor het behalen van de groene ambities van de stad. Een ketting waarin een schakel ontbreekt valt uiteen waarna de kralen alle kanten op rollen.

Kansen en bedreigingen

Ondanks de door vele overheden erkende ecologische waarde is natuurgebied Zaarderheiken-Mierbeekdal bedreigd. Niet alleen bedreigd door ontwikkelingen buiten het gebied. Ook de initatieven die men heeft voor delen in het gebied vormen een ernstige bedreiging. Zo is het grootste aaneengesloten bos aangemerkt als multifunctioneel bos, waardoor er nog alles kan gebeuren. Dit is het gebied ten zuiden van het Mierbeekdal, tot aan de A67 en knooppunt Zaarderheiken.

Directere bedreigingen zijn er voor het Mierbeekdal zelf. In het provinciaal omgevingsplan van Limburg en in het streekplan Tradeport Noord werd dit gebied als ecologische ontwikkelingszone aangemerkt. Maar de plannen voor een grote golfbaan in dit dal staan vrijwel haaks tegenover de eisen die men voor de ecologie gesteld heeft; rust en herstel van de natuur.

Tenslotte is er nog het in het noorden gelegen st. Jansleutelbos, gelegen tussen het Mierbeekdal en de A73. De A73 doorsnijdt dit bos sinds enkele jaren. Daardoor is o.a. de das uit het gebied verdwenen ondanks de maatregelen die genomen zijn. Ook de in het gebied aangelegde natuurcompensatie bossen zullen hun uitwerking missen. Immers, deze percelen hebben nooit de bestemming bos of natuur gekregen. Hierdoor is dit bos aangewezen voor een bedrijfsontwikkeling: “Bedrijven in het groen” noemt men het. Maar hierdoor gaan de natuurcompensatie bossen weer verdwijnen en zullen de dassentunnels uiteindelijk onbereikbaar worden voor de dieren. Maar er zijn ook kansen voor de natuur. De golfbaan kan immers zo gesitueerd worden dat deze wel degelijk een toegevoegde waarde heeft voor de natuur. Door de baan ten noorden van het natuurgebied te realiseren kan er een nog niet bestaande schakel worden gevormd tussen natuurgebieden bij Horst en Grubbenvorst. Ook het bedrijvenpark in het groen hoeft niet perse ten koste te gaan van natuur. De gemeente houdt in haar plannen rekening met een uitbreiding van het bedrijventerrein in noordelijke richting. Ook is in het ontwerp bestemmingsplan de noordelijke grens van het bedrijvenpark niet nauwkeurig aangegeven. Dit biedt alle ruimte om de ecologisch waardevolle delen te ontzien zonder de economische voordelen teniet te doen. Sterker nog, deze optie zou een betere bereikbaarheid voor zowel de golfbaan als het bedrijvenpark met zich mee brengen. Mens en natuur kunnen hier dus iets voor elkaar betekenen.

Er is echter een groot gevaar aanwezig in de huidige plannen. De integrale natuurvisie van venlo is nog steeds niet door de gemeenteraad goed gekeurd, waardoor een besluit over het bedrijvenpark en de golfbaan eerder dreigen te vallen. Hierdoor zullen de plannen op een voor de natuur ongunstige wijze uitpakken. En dat heeft niet alleen gevolgen voor voor de natuur in dit gebied zelf. Het ‘doorknippen’van de groene ketting betekent dat deze ketting voor altijd onherstelbaar zal zijn. Ook kan een van de drie noord-zuid georienteerde ecologische structuren nooit meer worden hersteld. Dit zijn immers de Maas en de twee beboste oevers. Er bestaat zelfs een kans dat de raad door de ontbrekende schakel de integrale natuurvisie niet goedkeurt. En dan zakt de groene ambitie van Venlo als een kaartenhuis in elkaar. De titel ‘groenste stad van Europa’ is dan slechts een pleister op een gapende wond.

De Floriade in 2012

Naast de golfbaan en het bedrijvenpark bestaat er nog een derde en zeer grote bedreiging voor de natuur van Zaarderheiken-Mierbeekdal. Dat is de Floriade in 2012. Juist het bos dat de schakel vormt tussen het Mierbeekdal en de Grubbenvorster bossen dreigt hiervan de dupe te worden. Het plangebied valt samen met het bestemmingsplan ‘bedrijvenpark Tradeport noord” met de bedrijven in het groen. Het gebied dat voor de floriade is aangewezen is zelfs groter dan het bedrijvenpark. Hierdoor valt het ook deels samen met de nu nog bestemde natuur-ontwikkelings lokaties. Het idee achter de Floriade is om de bedrijven die tegen die tijd het bos bevolken mee te laten werken aan de floriade. Zo kan de beoogde monorail de ontsluiting gaan vormen van het bedrijvenpark en Floriade. Hierdoor kan het verkeer worden beperkt en zal de natuur behouden blijven. Het klinkt mooi en ambitieus. Maar is het wel goed voor de natuur? Men moet immers de natuurcompensatiebossen opofferen, men gaat gebouwen tegen de bosrand aan plaatsen, er komen wandelpaden in de overgebleven stukken bos, parkeerplaatsen en dan tenslotte in 2012 een enorme hoeveelheid bezoekers. Dus na 8 jaar bouwactiviteiten in de natuur komt ook nog eens de Floriade. 10 jaar lang een enorme verstoring in een nu nog rustig en waardevol natuurgebied. De golfbaan zal blijven liggen en de bedrijven zullen uitbreiden. Alleen enkele overgebleven groene corridors zullen de ecologische schakel gaan vormen naar de grote natuurgebieden er omheen.
Helaas hebben de deelnemende gemeenten in de regio zich al gezamelijk kandidaat gesteld voor de Floriade in 2012. De lokatie die men hiervoor heeft gekozen is voor de natuur bijzonder ongunstig. De gemeente Venlo heeft echter ook haar goedkeuring gegeven. Maar daarmee heeft de gemeente eigenlijk haar goedkeuring gegeven aan het ‘niet slagen’ van de groene ambitie en wordt de titel groenste stad afgedaan als “leuk voor in de prijzenkast maar wat kun je er verder mee…” Enfin, het bedrijvenpark en de golfbaan zijn nog wel in zekere mate gunstig bij te sturen. Maar de Floriade? Is de Floriade, dat is afgeleid van flora, nou de juiste keuze voor het groene venlo? En wie maakt die keuze? En voor wie? Immers, door de Floriade zal veel natuur onherroepelijk verloren gaan en bestaat de kans dat de groene visie van venlo in de la van een ambtenaar verdwijnt. Om dat te voorkomen en om de bovenstaande vragen te beantwoorden heeft GEOlution het dilemma voorgelegd aan 430 bezoekers van de website. Aan hen zijn enkele vragen gesteld waaruit het antwoord moet blijken.

Zaarderheiken campagne

Op drie websites van GEOlution konden bezoekers via een popup die slechts een keer te zien was vragen beantwoorden. Deze sites zijn www.geolution.nl, www.geolution.nl/idols en www.lageodesign.nl . Hierdoor is een breed publiek bereikt. Een groot deel van de deelnemers kwam via de Idols website binnen. Er is geen exact aantal, maar waarschijnlijk is 50% van de ondervraagden onder de 30 jaar. Er is in iedergeval niet bewust gevraagd aan mensen met een groen hart zodat we er van uit mogen gaan dat de uitslag een redelijke afspiegeling is van wat het Nederlandse internet publiek er van vindt.

De enquete heeft enkele algemene, maar ook meer toegespitste vragen gesteld. Er is o.a. gevraagd waar men vandaan komt en waar men het liefste in Nederland op vakantie gaat voor de natuur. Pas na deze algemene vragen stelden we twee meer aan de Floriade gerelateerde vragen. De eerste vraag daarvan luidt:

Stel: uw provincie wil in een bos een kantoren / industrie park bouwen en er tevens een tijdelijk groot themapark bouwen. Dit bos vormt dit een schakel in de ecologische hoofdstructuur van Nederland.
Welke invloed heeft zo’n plan volgens u op de waardering van het natuurlijke karakter van de provincie?
In de vraag is nadrukkelijk niet verwezen naar venlo om enig vooroordeel uit te sluiten. Landelijk gaf maar liefst 74% van de 430 respondenten aan dat dergelijke plannen een negatief effect hebben op het groene imago van de provincie. Slechts 11 procent kent er een positieve invloed aan toe.

In Limburg werd uiteraard de zelfde vraag gesteld. Van de 42 limburgse ge-enqueteerden gaf 71% aan dat de plannen schadelijk zijn voor het groene imago. Maar het aantal dat de invloed positief inschat ligt op 19%. Limburg is in dit opzicht iets meer verdeeld dan de rest van nederland.

De tweede aan de Floriade rerelateerde vraag was dichter bij huis:
Als deze plannen in uw gemeente zounden plaatsvinden en er zou veel nieuwe werkgelegenheid bij komen, zou u dan bereid zijn om daar natuur voor op te offeren?
Ook hierbij is bewust niet naar venlo en de Floriade verwezen. Hierin is Nederland iets verdeelder. 26% van de antwoorden gaven aan dat de plannen absoluut niet ten koste mogen gaan van de natuur. In Limburg ligt dit percentage zelfs op 34%. Maar de tegenstelling in de Limburgse meningen komt pas echt goed naar voren bij het antwoord dat de natuur wel opgeofferd moet worden. 26% van de Limburgers gaf aan dat dit wel moet, terwijl het landelijk op 19% uitkomt. De verdeeldheid in Limburg, waar Venlo deel van uitmaakt, is sterker dan elders. Als je echter de mensen mee rekent die wel bereid zijn naar alternatieven te kijken komen de Limburgse en Nederlandse cijfers overeen. Deze “nee”stemmers vormden landelijk 58% van het totaal. In limburg is dit samen 55%. Het grote percentage Nederlandse twijfelaars, bestaande uit ‘neutraal’, ‘liever niet’ en ‘mits-alternatieven’ geeft aan dat er wel over te praten valt. In Limburg wordt het lastig. Precies 60% laat zich niet snel op andere gedachten brengen.


Een van de eerste vragen in de enquete was: Als u op een natuurvakantie in Nederland zou gaan, welke provincie zou u dan uitzoeken?
Hieruit blijkt dat Limburg op de derde plaats komt. Van de 75 mensen die Limburg verkiest boven de rest van het land komen er trouwens 17 uit Noord-Holland. En dat is niet slecht. Ook de Limburgers zelf waarderen de Limburgse natuur blijkbaar wel. Van de 42 bleven er 11 “thuis”. Blijkbaar kunnen Limburgers de natuur in hun eigen provincie erg waarderen.

Conclusie

Als je de bovenstaande gegevens betrekt op het plan voor een Floriade en bedrijvenpark in venlo kom je voor een lastig probleem te staan. Enerzijds is men het meer dan de rest van Nederland bereid om de natuur te behouden, anderzijds zijn ook meer mensen bereid de natuur op te offeren. Maar de gemeente Venlo heeft bij haar goedkeuring voor het plan blijkbaar niet goed geluisterd naar de mening van haar inwoners. (er van uit gaande dat de verhoudingen in Venlo gelijk liggen aan die van Limburg).
Met het oog op de toekomst gericht is het voor venlo wellicht van goot belang om de titel “groenste stad” te behouden en uit te buiten. Het ontwikkelen van de touristische sector, het aantrekken en vasthouden van hoger opgeleide inwoners en misschien nog wel het belangrijkste: het leefbaar houden van de stad. We vragen ons dan ook af of de keuze voor een floriade en bedrijvenpark op deze plaats wel verstandig is. Landelijk vindt 74% dit schadelijk voor het groene imago. Misschien is er in Venlo meer voor nodig om dit groene imago aan te tasten, maar er staat ook veel meer op het spel. Als het onherstelbare aantasten van de natuur in dit gebied inderdaad plaats gaat vinden zullen de groene ring om venlo en de groene band ten westen van de stad nooit meer worden gesloten. En dat kan ernstige consequenties hebben voor het goedkeuren door de gemeenteraad van o.a. de intergrale natuurvisie. In dat geval dreigt er niet alleen gevaar voor natuurgebied Zaarderheiken-Mierbeekdal, maar ook voor de natuur in en rond de rest van de stad.
Kortom: Venlo moet een duidelijke keuze maken. Groenste stad blijven en uitbuiten, of de natuur gaat op ten duur verloren.
Wat is het waard?

Citeer dit artikel als: Brouwers, C.I.J. (2009) Natuur-waardering onderzoek Floriade Venlo 2012. GEOlution. http://www.geolution.nl/venlo/venlo-enquete.htm

Zie ook

Lees verder

Comments

This post currently has 5 responses

Geef een reactie

Sidebar